Перевод с пали: Д.А. Ивахненко
|
Так я слышал: однажды Благословенный пребывал в Саваттхи в лесу Джеты, в парке Анатхапиндики. И вот Махападжапати Готами в сопровождении пятисот монахинь подошла к Благословенному; подойдя и выразив почтение Благословенному, она стала сбоку. Стоя сбоку, Махападжапати Готами так сказала Благословенному: |
Evaṃ me sutaṃ— ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. |
|
– Господин, пусть Благословенный наставит монахинь; господин, пусть Благословенный научит монахинь; господин, пусть Благословенный проведет с монахинями диалог о Дхамме.
|
Atha kho mahāpajāpatigotamī pañcamattehi bhikkhunisatehi saddhiṃ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho mahāpajāpatigotamī bhagavantaṃ etadavoca: “ovadatu, bhante, bhagavā bhikkhuniyo; anusāsatu, bhante, bhagavā bhikkhuniyo; karotu, bhante, bhagavā bhikkhunīnaṃ dhammiṃ kathan”ti. |
|
В то время старейшины наставляли монахов и монахинь притчами. Почтенный Нандака не желал наставлять монахинь притчами. Тогда Благословенный обратился к почтенному Ананде: – Чья же, Ананда, сегодня очередь наставлять монахинь притчами? – Господин, сейчас очередь почтенного Нандаки наставлять монахинь притчами. Но почтенный Нандака не желает наставлять монахинь притчами.
|
Tena kho pana samayena therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadanti pariyāyena. Āyasmā pana nandako na icchati bhikkhuniyo ovadituṃ pariyāyena. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi: “kassa nu kho, ānanda, ajja pariyāyo bhikkhuniyo ovadituṃ pariyāyenā”ti? “Nandakassa, bhante, pariyāyo bhikkhuniyo ovadituṃ pariyāyena. Ayaṃ, bhante, āyasmā nandako na icchati bhikkhuniyo ovadituṃ pariyāyenā”ti. |
|
Тогда Благословенный обратился к почтенному Нандаке: – Наставь, Нандака, монахинь; научи, Нандака, монахинь; проведи, брахман, с монахинями диалог о Дхамме. – Да, господин, - согласился Нандака. Утром, одевшись, взяв чашу и накидку, он пошел в Саваттхи для сбора подаяния. Возвратившись со сбора подаяния в Саваттхи, после еды он без сопровождающих подошел к Царскому парку. Те монахини издалека увидели приближающегося почтенного Нандаку. Увидев его, они разостлали сидение и приготовили воду для ног. И вот почтенный Нандака сел на разостланном сидении. Сев, он омыл ноги. А монахини, выразив почтение почтенному Нандаке, сели сбоку. И когда те монахини сели сбоку, почтенный Нандака сказал следующее: |
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandakaṃ āmantesi: “ovada, nandaka, bhikkhuniyo; anusāsa, nandaka, bhikkhuniyo; karohi tvaṃ, brāhmaṇa, bhikkhunīnaṃ dhammiṃ kathan”ti. “Evaṃ, bhante”ti kho āyasmā nandako bhagavato paṭissutvā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaraṃ ādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto attadutiyo yena rājakārāmo tenupasaṅkami. Addasaṃsu kho tā bhikkhuniyo āyasmantaṃ nandakaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna āsanaṃ paññāpesuṃ, udakañca pādānaṃ upaṭṭhapesuṃ. Nisīdi kho āyasmā nandako paññatte āsane. Nisajja pāde pakkhālesi. Tāpi kho bhikkhuniyo āyasmantaṃ nandakaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho tā bhikkhuniyo āyasmā nandako etadavoca: |
|
– Сестры, будет диалог с вопросами (paṭipucchakathā). Когда понимаете, о чем речь, вы должны говорить: "Понимаем", когда не понимаете, должны говорить: "Не понимаем". При какой-либо неуверенности или растерянности вы должны меня спрашивать: "Господин, вот высказывание; каков его смысл?" – Господин, мы так рады и довольны тому, что уважаемый Нандака выполняет нашу просьбу.
|
“paṭipucchakathā kho, bhaginiyo, bhavissati. Tattha ājānantīhi: ‘ājānāmā’ tissa vacanīyaṃ, na ājānantīhi: ‘na ājānāmā’ tissa vacanīyaṃ. Yassā vā panassa kaṅkhā vā vimati vā ahameva tattha paṭipucchitabbo: ‘idaṃ, bhante, kathaṃ; imassa kvattho’”ti? “Ettakenapi mayaṃ, bhante, ayyassa nandakassa attamanā abhiraddhā yaṃ no ayyo nandako pavāretī”ti. |
|
– Как по вашему мнению, сестры, зрение неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, слух неизменен или изменчив? – Изменчив, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз он изменчив, мучителен, подвержен превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, обоняние неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, чувство вкуса неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, осязание неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, воображение неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Почему? – Господин, мы уже вполне увидели как есть с помощью совершенной мудрости: "Эти шесть внутренних сфер изменчивы". – Прекрасно, прекрасно, сестры! Именно так, сестры, благородный ученик видит это как есть с помощью совершенной мудрости.
|
“Taṃ kiṃ maññatha, bhaginiyo, cakkhuṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “Dukkhaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ: ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kiṃ maññatha, bhaginiyo, sotaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante …pe… ghānaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante” … “jivhā niccā vā aniccā vā”ti? “Aniccā, bhante” … “kāyo nicco vā anicco vā”ti? “Anicco, bhante” … “mano nicco vā anicco vā”ti? “Anicco, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “Dukkhaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ: ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Pubbeva no hetaṃ, bhante, yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ: ‘itipime cha ajjhattikā āyatanā aniccā’”ti. “Sādhu sādhu, bhaginiyo. Evaṃ hetaṃ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato. |
|
– Как по вашему мнению, сестры, видимая форма неизменна или изменчива? – Изменчива, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз она изменчива, мучительна, подвержена превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, звук неизменен или изменчив? – Изменчив, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз он изменчив, мучителен, подвержен превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, запах неизменен или изменчив? – Изменчив, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз он изменчив, мучителен, подвержен превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, вкус неизменен или изменчив? – Изменчив, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз он изменчив, мучителен, подвержен превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, прикосновение неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, предмет воображения неизменен или изменчив? – Изменчив, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз он изменчив, мучителен, подвержен превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Почему? – Господин, мы уже вполне увидели как есть с помощью совершенной мудрости: "Эти шесть внешних сфер изменчивы". – Прекрасно, прекрасно, сестры! Именно так, сестры, благородный ученик видит это как есть с помощью совершенной мудрости.
|
Taṃ kiṃ maññatha, bhaginiyo, rūpā niccā vā aniccā vā”ti? “Aniccā, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “Dukkhaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ: ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kiṃ maññatha, bhaginiyo, saddā niccā vā aniccā vā”ti? “Aniccā, bhante …pe… gandhā niccā vā aniccā vā”ti? “Aniccā, bhante” … “rasā niccā vā aniccā vā”ti? “Aniccā, bhante” … “phoṭṭhabbā niccā vā aniccā vā”ti? “Aniccā, bhante” … “dhammā niccā vā aniccā vā”ti? “Aniccā, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “Dukkhaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ: ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Pubbeva no hetaṃ, bhante, yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ: ‘itipime cha bāhirā āyatanā aniccā’”ti. “Sādhu sādhu, bhaginiyo. Evaṃ hetaṃ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato. |
|
– Как по вашему мнению, сестры, сознание зрения неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, сознание слуха неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, сознание обоняния неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, сознание чувства вкуса неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, сознание осязания неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, сознание воображения неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Почему? – Господин, мы уже вполне увидели как есть с помощью совершенной мудрости: "Эти шесть типов сознания изменчивы". – Прекрасно, прекрасно, сестры! Именно так, сестры, благородный ученик видит это как есть с помощью совершенной мудрости.
|
Taṃ kiṃ maññatha, bhaginiyo, cakkhuviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “Dukkhaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ: ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kiṃ maññatha, bhaginiyo, sotaviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante …pe… ghānaviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante” … “jivhāviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante” … “kāyaviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante” … “manoviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti”? “Dukkhaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ: ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Pubbeva no hetaṃ, bhante, yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ: ‘itipime cha viññāṇakāyā aniccā’”ti. “Sādhu sādhu, bhaginiyo. Evaṃ hetaṃ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato. |
|
– Это, сестры, подобно тому, как у горящей масляной лампы масло изменчиво и подвержено превратностям, фитиль изменчив и подвержен превратностям, пламя изменчиво и подвержено превратностям, свечение изменчиво и подвержено превратностям. Если бы, сестры, кто-то сказал: "У той горящей масляной лампы масло изменчиво и подвержено превратностям, фитиль изменчив и подвержен превратностям, пламя изменчиво и подвержено превратностям; но её свечение неизменно, устойчиво, вечно, не подвержено превратностям"; разве верно бы он это сказал? – Конечно, нет, господин. – Почему? – Ведь у той горящей масляной лампы масло изменчиво и подвержено превратностям, фитиль изменчив и подвержен превратностям, пламя изменчиво и подвержено превратностям; тем более свечение изменчиво и подвержено превратностям. – Аналогично, сестры, если бы кто-то сказал: "Эти шесть внутренних сфер изменчивы; но испытываемые на основе шести внутренних сфер счастье, или мучение, или ни счастье, ни мучение неизменны, устойчивы, вечны, не подвержены превратностям"; разве верно бы он это сказал? – Конечно, нет, господин. – Почему? – Господин, на основе соответствующих предпосылок возникают соответствующие ощущения. С прекращением соответствующих предпосылок прекращаются соответствующие ощущения. – Прекрасно, прекрасно, сестры! Именно так, сестры, благородный ученик видит это как есть с помощью совершенной мудрости.
|
Seyyathāpi, bhaginiyo, telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ, vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā, accipi aniccā vipariṇāmadhammā, ābhāpi aniccā vipariṇāmadhammā. Yo nu kho, bhaginiyo, evaṃ vadeyya: ‘amussa telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ, vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā, accipi aniccā vipariṇāmadhammā; yā ca khvāssa ābhā sā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā’ti; sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Amussa hi, bhante, telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ, vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā, accipi aniccā vipariṇāmadhammā; pagevassa ābhā aniccā vipariṇāmadhammā”ti. “Evameva kho, bhaginiyo, yo nu kho evaṃ vadeyya: ‘cha khome ajjhattikā āyatanā aniccā; yañca kho cha ajjhattike āyatane paṭicca paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā taṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhamman’ti; sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Tajjaṃ tajjaṃ, bhante, paccayaṃ paṭicca tajjā tajjā vedanā uppajjanti. Tajjassa tajjassa paccayassa nirodhā tajjā tajjā vedanā nirujjhantī”ti. “Sādhu sādhu, bhaginiyo. Evaṃ hetaṃ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato. |
|
– Это, сестры, подобно тому, как у стоящего большого и крепкого дерева корень изменчив и подвержен превратностям, ствол изменчив и подвержен превратностям, ветви и листва изменчивы и подвержены превратностям, тень изменчива и подвержена превратностям. Если бы, сестры, кто-то сказал: "У того стоящего большого и крепкого дерева корень изменчив и подвержен превратностям, ствол изменчив и подвержен превратностям, ветви и листва изменчивы и подвержены превратностям; но его тень неизменна, устойчива, вечна, не подвержена превратностям"; разве верно бы он это сказал? – Конечно, нет, господин. – Почему? – Ведь у того стоящего большого и крепкого дерева корень изменчив и подвержен превратностям, ствол изменчив и подвержен превратностям, ветви и листва изменчивы и подвержены превратностям; тем более его тень изменчива и подвержена превратностям. – Аналогично, сестры, если бы кто-то сказал: "Эти шесть внешних сфер изменчивы; но испытываемые на основе шести внешних сфер счастье, или мучение, или ни счастье, ни мучение неизменны, устойчивы, вечны, не подвержены превратностям"; разве верно бы он это сказал? – Конечно, нет, господин. – Почему? – Господин, на основе соответствующих предпосылок возникают соответствующие ощущения. С прекращением соответствующих предпосылок прекращаются соответствующие ощущения. – Прекрасно, прекрасно, сестры! Именно так, сестры, благородный ученик видит это как есть с помощью совершенной мудрости.
|
Seyyathāpi, bhaginiyo, mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ, khandhopi anicco vipariṇāmadhammo, sākhāpalāsampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ, chāyāpi aniccā vipariṇāmadhammā. Yo nu kho, bhaginiyo, evaṃ vadeyya: ‘amussa mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ, khandhopi anicco vipariṇāmadhammo, sākhāpalāsampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ, yā ca khvāssa chāyā sā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā’ti; sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Amussa hi, bhante, mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ, khandhopi anicco vipariṇāmadhammo, sākhāpalāsampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ; pagevassa chāyā aniccā vipariṇāmadhammā”ti. “Evameva kho, bhaginiyo, yo nu kho evaṃ vadeyya: ‘cha khome bāhirā āyatanā aniccā vipariṇāmadhammā. Yañca kho cha bāhire āyatane paṭicca paṭisaṃvedemi sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā taṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhamman’ti; sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Tajjaṃ tajjaṃ, bhante, paccayaṃ paṭicca tajjā tajjā vedanā uppajjanti. Tajjassa tajjassa paccayassa nirodhā tajjā tajjā vedanā nirujjhantī”ti. “Sādhu sādhu, bhaginiyo. Evañhetaṃ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato. |
|
– Это, сестры, подобно тому, как умелый мясник или его подмастерье, забив корову, острым резаком разрезал бы её, не повредив плоть внутри и не повредив кожу снаружи, и отделил, разрезал, надрезал и обрезал бы все соединительные ткани, сухожилия и связки между плотью и кожей. Если бы, отделив, разрезав, надрезав и обрезав их, сняв наружную кожу, надев её на ту корову, он сказал бы: "Вот эта корова на самом деле соединена с этой кожей"; разве верно, сестры, бы он это сказал? – Конечно, нет, господин. – Почему? – Ведь тот умелый мясник или его подмастерье, забив корову, острым резаком разрезал бы её, не повредив плоть внутри и не повредив кожу снаружи, и отделил, разрезал, надрезал и обрезал бы все соединительные ткани, сухожилия и связки между плотью и кожей. Отделив, разрезав, надрезав и обрезав их, сняв наружную кожу, надев её на ту корову, хоть он и говорил бы: "Вот эта корова на самом деле соединена с этой кожей"; всё же эта корова отделена от этой кожи. |
Seyyathāpi, bhaginiyo, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṃ vadhitvā tiṇhena govikantanena gāviṃ vikanteyya anupahacca antaraṃ maṃsakāyaṃ anupahacca bāhiraṃ cammakāyaṃ. Yaṃ yadeva tattha antarā vilīmaṃsaṃ antarā nahārū antarā bandhanaṃ taṃ tadeva tiṇhena govikantanena sañchindeyya saṅkanteyya sampakanteyya samparikanteyya. Sañchinditvā saṅkantitvā samparikantitvā vidhunitvā bāhiraṃ cammakāyaṃ teneva cammena taṃ gāviṃ paṭicchādetvā evaṃ vadeyya: ‘tathevāyaṃ gāvī saṃyuttā iminā cammenā’ti; sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Asu hi, bhante, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṃ vadhitvā tiṇhena govikantanena gāviṃ vikanteyya anupahacca antaraṃ maṃsakāyaṃ anupahacca bāhiraṃ cammakāyaṃ. Yaṃ yadeva tattha antarā vilīmaṃsaṃ antarā nahārū antarā bandhanaṃ taṃ tadeva tiṇhena govikantanena sañchindeyya saṅkanteyya sampakanteyya samparikanteyya. Sañchinditvā saṅkantitvā samparikantitvā vidhunitvā bāhiraṃ cammakāyaṃ teneva cammena taṃ gāviṃ paṭicchādetvā kiñcāpi so evaṃ vadeyya: ‘tathevāyaṃ gāvī saṃyuttā iminā cammenā’ti; atha kho sā gāvī visaṃyuttā teneva cammenā”ti. |
|
– Эта притча, сестры, приведена мной для разъяснения. Вот её смысл: "плоть внутри" представляет собой шесть внутренних сфер; "кожа снаружи" представляет собой шесть внешних сфер; "соединительная ткань, сухожилия и связки между плотью и кожей" представляют собой восторженную страсть; "острый резак" представляет собой благородную мудрость, которая отделяет, разрезает, надрезает и обрезает все пороки, путы и узы между внутренними и внешними сферами.
|
“Upamā kho me ayaṃ, bhaginiyo, katā atthassa viññāpanāya. Ayamevettha attho; ‘antarā maṃsakāyo’ti kho, bhaginiyo, channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ; ‘bāhiro cammakāyo’ti kho, bhaginiyo, channetaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ; ‘antarā vilīmaṃsaṃ, antarā nahārū, antarā bandhanan’ti kho, bhaginiyo, nandīrāgassetaṃ adhivacanaṃ; ‘tiṇhaṃ govikantanan’ti kho, bhaginiyo, ariyāyetaṃ paññāya adhivacanaṃ; yāyaṃ ariyā paññā antarā kilesaṃ antarā saṃyojanaṃ antarā bandhanaṃ sañchindati saṅkantati sampakantati samparikantati. |
|
– Сестры, есть семь предпосылок Постижения, развив и доведя которые до совершенства, монах, устранив влечения (āsavā), познав и увидев своими глазами наблюдаемую Дхамму, достигнув лишенного влечений освобождения разума и освобождения мудрости, пребывает в нем. Какие именно семь? При этом, сестры, монах развивает памятование (sati) как предпосылка Постижения, с помощью различения, бесстрастия и прекращения приходя к оставлению; развивает исследование умственных качеств (dhammavicaya) как предпосылка Постижения, с помощью различения, бесстрастия и прекращения приходя к оставлению; развивает настойчивость (vīriya) как предпосылка Постижения, с помощью различения, бесстрастия и прекращения приходя к оставлению; развивает восторг (pīti) как фактор Постижения, с помощью различения, бесстрастия и прекращения приходя к оставлению; развивает расслабление (passadhi) как предпосылка Постижения, с помощью различения, бесстрастия и прекращения приходя к оставлению; развивает сосредоточение (samādhi) как предпосылка Постижения, с помощью различения, бесстрастия и прекращения приходя к оставлению; развивает беспристрастное наблюдение (upekkhā) как предпосылка Постижения, с помощью различения, бесстрастия и прекращения приходя к оставлению. Вот каковы, сестры, семь предпосылок Постижения, развив и доведя которые до совершенства, монах, устранив влечения, познав и увидев своими глазами наблюдаемую Дхамму, достигнув лишенного влечений освобождения разума и освобождения мудрости, пребывает в нем.
|
Satta kho ime, bhaginiyo, bojjhaṅgā, yesaṃ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Katame satta? Idha, bhaginiyo, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti …pe… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti … pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti … passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti … samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti … upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Ime kho, bhaginiyo, satta bojjhaṅgā, yesaṃ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti. |
|
Тогда почтенный Нандака, наставив этим наставлением тех монахинь, отослал их: "Идите, сестры; пора". И вот те монахини, обрадованные и удовлетворенные сказанным почтенным Нандакой, встав с сидений, выразив почтение и обойдя слева направо почтенного Нандаку, подошли к Благословенному; подойдя и выразив почтение Благословенному, они стали сбоку. Тем стоящим сбоку монахиням Благословенный сказал: "Идите, монахини; пора". Тогда те монахини, выразив почтение и обойдя слева направо Благословенного, ушли. |
Atha kho āyasmā nandako tā bhikkhuniyo iminā ovādena ovaditvā uyyojesi: “gacchatha, bhaginiyo; kālo”ti. Atha kho tā bhikkhuniyo āyasmato nandakassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṃ nandakaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho tā bhikkhuniyo bhagavā etadavoca: “gacchatha, bhikkhuniyo; kālo”ti. Atha kho tā bhikkhuniyo bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu. |
|
Как только монахини ушли, Благословенный обратился к монахам: – Подобно тому, монахи, как в четырнадцатый лунный день у большинства людей нет никаких сомнений и колебаний в том, неполная ли луна или полная, ведь луна неполная; точно так же, монахи, эти монахини обрадованы наставлением Нандаки по Дхамме, но их намерение не исполнено. |
Atha kho bhagavā acirapakkantīsu tāsu bhikkhunīsu bhikkhū āmantesi: “seyyathāpi, bhikkhave, tadahuposathe cātuddase na hoti bahuno janassa kaṅkhā vā vimati vā: ‘ūno nu kho cando, puṇṇo nu kho cando’ti, atha kho ūno cando tveva hoti. Evameva kho, bhikkhave, tā bhikkhuniyo nandakassa dhammadesanāya attamanā ceva honti no ca kho paripuṇṇasaṅkappā”ti. |
|
Тогда Благословенный обратился к почтенному Нандаке: – Так что, Нандака, завтра наставь монахинь тем же наставлением. – Да, господин, - ответил Благословенному почтенный Нандака. И вот почтенный Нандака, когда прошла ночь, утром, одевшись, взяв чашу и накидку, пошел в Саваттхи для сбора подаяния. Возвратившись со сбора подаяния в Саваттхи, после еды он без сопровождающих подошел к Царскому парку. Те монахини издалека увидели приближающегося почтенного Нандаку. Увидев его, они разостлали сидение и приготовили воду для ног. И вот почтенный Нандака сел на разостланном сидении. Сев, он омыл ноги. А монахини, выразив почтение почтенному Нандаке, сели сбоку. И когда те монахини сели сбоку, почтенный Нандака сказал следующее: – Сестры, будет диалог с вопросами (paṭipucchakathā). Когда понимаете, о чем речь, вы должны говорить: "Понимаем", когда не понимаете, должны говорить: "Не понимаем". При какой-либо неуверенности или растерянности вы должны меня спрашивать: "Господин, вот высказывание; каков его смысл?" – Господин, мы так рады и довольны тому, что уважаемый Нандака выполняет нашу просьбу.
|
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandakaṃ āmantesi: “tena hi tvaṃ, nandaka, svepi tā bhikkhuniyo tenevovādena ovadeyyāsī”ti. “Evaṃ, bhante”ti kho āyasmā nandako bhagavato paccassosi. Atha kho āyasmā nandako tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaraṃ ādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto attadutiyo yena rājakārāmo tenupasaṅkami. Addasaṃsu kho tā bhikkhuniyo āyasmantaṃ nandakaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna āsanaṃ paññāpesuṃ, udakañca pādānaṃ upaṭṭhapesuṃ. Nisīdi kho āyasmā nandako paññatte āsane. Nisajja pāde pakkhālesi. Tāpi kho bhikkhuniyo āyasmantaṃ nandakaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho tā bhikkhuniyo āyasmā nandako etadavoca: “paṭipucchakathā kho, bhaginiyo, bhavissati. Tattha ājānantīhi ‘ājānāmā’ tissa vacanīyaṃ, na ājānantīhi ‘na ājānāmā’ tissa vacanīyaṃ. Yassā vā panassa kaṅkhā vā vimati vā, ahameva tattha paṭipucchitabbo: ‘idaṃ, bhante, kathaṃ; imassa kvattho’”ti. “Ettakenapi mayaṃ, bhante, ayyassa nandakassa attamanā abhiraddhā yaṃ no ayyo nandako pavāretī”ti. |
|
– Как по вашему мнению, сестры, зрение неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, слух неизменен или изменчив? – Изменчив, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз он изменчив, мучителен, подвержен превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, обоняние неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, чувство вкуса неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, осязание неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, воображение неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Почему? – Господин, мы уже вполне увидели как есть с помощью совершенной мудрости: "Эти шесть внутренних сфер изменчивы". – Прекрасно, прекрасно, сестры! Именно так, сестры, благородный ученик видит это как есть с помощью совершенной мудрости.
|
“Taṃ kiṃ maññatha, bhaginiyo, cakkhuṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “Dukkhaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ: ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kiṃ maññatha, bhaginiyo, sotaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante …pe… ghānaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante … jivhā niccā vā aniccā vāti. Aniccā bhante …pe… kāyo niccovā anicco vāti. Anicco bhante …pe… mano nicco vā anicco vā”ti? “Anicco, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “Dukkhaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ: ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Pubbeva no hetaṃ, bhante, yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ: ‘itipime cha ajjhattikā āyatanā aniccā’”ti. “Sādhu sādhu, bhaginiyo. Evañhetaṃ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato. |
|
– Как по вашему мнению, сестры, видимая форма неизменна или изменчива? – Изменчива, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз она изменчива, мучительна, подвержена превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, звук неизменен или изменчив? – Изменчив, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз он изменчив, мучителен, подвержен превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, запах неизменен или изменчив? – Изменчив, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз он изменчив, мучителен, подвержен превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, вкус неизменен или изменчив? – Изменчив, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз он изменчив, мучителен, подвержен превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, прикосновение неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, предмет воображения неизменен или изменчив? – Изменчив, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз он изменчив, мучителен, подвержен превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Почему? – Господин, мы уже вполне увидели как есть с помощью совершенной мудрости: "Эти шесть внешних сфер изменчивы". – Прекрасно, прекрасно, сестры! Именно так, сестры, благородный ученик видит это как есть с помощью совершенной мудрости.
|
Taṃ kiṃ maññatha, bhaginiyo, rūpā niccā vā aniccā vā”ti? “Aniccā, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “Dukkhaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ: ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kiṃ maññatha, bhaginiyo, saddā niccā vā aniccā vā”ti? “Aniccā, bhante …pe… gandhā niccā vā aniccā vā”ti? “Aniccā, bhante … rasā niccā vā aniccā vā”ti? “Aniccā, bhante … phoṭṭhabbā niccā vā aniccā vā”ti? “Aniccā, bhante … dhammā niccā vā aniccā vā”ti? “Aniccā, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “Dukkhaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ: ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Pubbeva no hetaṃ, bhante, yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ: ‘itipime cha bāhirā āyatanā aniccā’”ti. “Sādhu sādhu, bhaginiyo. Evañhetaṃ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato. |
|
– Как по вашему мнению, сестры, сознание зрения неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, сознание слуха неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, сознание обоняния неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, сознание чувства вкуса неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, сознание осязания неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Как по вашему мнению, сестры, сознание воображения неизменно или изменчиво? – Изменчиво, господин. – А то, что изменчиво, мучительно или приятно? – Мучительно, господин. – А раз оно изменчиво, мучительно, подвержено превратностям, разумно ли считать: "Это моё, я являюсь этим, это является мной"? – Конечно, нет, господин.
– Почему? – Господин, мы уже вполне увидели как есть с помощью совершенной мудрости: "Эти шесть типов сознания изменчивы". – Прекрасно, прекрасно, сестры! Именно так, сестры, благородный ученик видит это как есть с помощью совершенной мудрости.
|
Taṃ kiṃ maññatha, bhaginiyo, cakkhuviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti. Dukkhaṃ bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ: ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti? No hetaṃ bhante. Taṃ kiṃ maññatha bhaginiyo sotaviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante … ghānaviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante … jivhāviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante … kāyaviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante … manoviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “Dukkhaṃ, bhante”. “Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ: ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Pubbeva no hetaṃ, bhante, yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ: ‘itipime cha viññāṇakāyā aniccā’”ti. “Sādhu sādhu, bhaginiyo. Evañhetaṃ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato. |
|
– Это, сестры, подобно тому, как у горящей масляной лампы масло изменчиво и подвержено превратностям, фитиль изменчив и подвержен превратностям, пламя изменчиво и подвержено превратностям, свечение изменчиво и подвержено превратностям. Если бы, сестры, кто-то сказал: "У той горящей масляной лампы масло изменчиво и подвержено превратностям, фитиль изменчив и подвержен превратностям, пламя изменчиво и подвержено превратностям; но её свечение неизменно, устойчиво, вечно, не подвержено превратностям"; разве верно бы он это сказал? – Конечно, нет, господин. – Почему? – Ведь у той горящей масляной лампы масло изменчиво и подвержено превратностям, фитиль изменчив и подвержен превратностям, пламя изменчиво и подвержено превратностям; тем более свечение изменчиво и подвержено превратностям. – Аналогично, сестры, если бы кто-то сказал: "Эти шесть внутренних сфер изменчивы; но испытываемые на основе шести внутренних сфер счастье, или мучение, или ни счастье, ни мучение неизменны, устойчивы, вечны, не подвержены превратностям"; разве верно бы он это сказал? – Конечно, нет, господин. – Почему? – Господин, на основе соответствующих предпосылок возникают соответствующие ощущения. С прекращением соответствующих предпосылок прекращаются соответствующие ощущения. – Прекрасно, прекрасно, сестры! Именно так, сестры, благородный ученик видит это как есть с помощью совершенной мудрости.
|
Seyyathāpi, bhaginiyo, telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ, vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā, accipi aniccā vipariṇāmadhammā, ābhāpi aniccā vipariṇāmadhammā. Yo nu kho, bhaginiyo, evaṃ vadeyya: ‘amussa telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ, vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā, accipi aniccā vipariṇāmadhammā; yā ca khvāssa ābhā sā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā’ti; sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Amussa hi, bhante, telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ, vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā, accipi aniccā vipariṇāmadhammā; pagevassa ābhā aniccā vipariṇāmadhammā”ti. “Evameva kho, bhaginiyo, yo nu kho evaṃ vadeyya: ‘cha khome ajjhattikā āyatanā aniccā. Yañca kho cha ajjhattike āyatane paṭicca paṭisaṃvedemi sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā taṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhamman’ti; sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Tajjaṃ tajjaṃ, bhante, paccayaṃ paṭicca tajjā tajjā vedanā uppajjanti. Tajjassa tajjassa paccayassa nirodhā tajjā tajjā vedanā nirujjhantī”ti. “Sādhu sādhu, bhaginiyo. Evañhetaṃ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato. |
|
– Это, сестры, подобно тому, как у стоящего большого и крепкого дерева корень изменчив и подвержен превратностям, ствол изменчив и подвержен превратностям, ветви и листва изменчивы и подвержены превратностям, тень изменчива и подвержена превратностям. Если бы, сестры, кто-то сказал: "У того стоящего большого и крепкого дерева корень изменчив и подвержен превратностям, ствол изменчив и подвержен превратностям, ветви и листва изменчивы и подвержены превратностям; но его тень неизменна, устойчива, вечна, не подвержена превратностям"; разве верно бы он это сказал? – Конечно, нет, господин. – Почему? – Ведь у того стоящего большого и крепкого дерева корень изменчив и подвержен превратностям, ствол изменчив и подвержен превратностям, ветви и листва изменчивы и подвержены превратностям; тем более его тень изменчива и подвержена превратностям. – Аналогично, сестры, если бы кто-то сказал: "Эти шесть внешних сфер изменчивы; но испытываемые на основе шести внешних сфер счастье, или мучение, или ни счастье, ни мучение неизменны, устойчивы, вечны, не подвержены превратностям"; разве верно бы он это сказал? – Конечно, нет, господин. – Почему? – Господин, на основе соответствующих предпосылок возникают соответствующие ощущения. С прекращением соответствующих предпосылок прекращаются соответствующие ощущения. – Прекрасно, прекрасно, сестры! Именно так, сестры, благородный ученик видит это как есть с помощью совершенной мудрости.
|
Seyyathāpi, bhaginiyo, mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ, khandhopi anicco vipariṇāmadhammo, sākhāpalāsampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ, chāyāpi aniccā vipariṇāmadhammā. Yo nu kho, bhaginiyo, evaṃ vadeyya: ‘amussa mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ, khandhopi anicco vipariṇāmadhammo, sākhāpalāsampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ; yā ca khvāssa chāyā sā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā’ti; sammā nu kho so bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Amussa hi, bhante, mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ, khandhopi anicco vipariṇāmadhammo, sākhāpalāsampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ; pagevassa chāyā aniccā vipariṇāmadhammā”ti. “Evameva kho, bhaginiyo, yo nu kho evaṃ vadeyya: ‘cha khome bāhirā āyatanā aniccā vipariṇāmadhammā. Yañca kho cha bāhire āyatane paṭicca paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā taṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhamman’ti; sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Tajjaṃ tajjaṃ, bhante, paccayaṃ paṭicca tajjā tajjā vedanā uppajjanti. Tajjassa tajjassa paccayassa nirodhā tajjā tajjā vedanā nirujjhantī”ti. “Sādhu sādhu, bhaginiyo. Evañhetaṃ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato. |
|
– Это, сестры, подобно тому, как умелый мясник или его подмастерье, забив корову, острым резаком разрезал бы её, не повредив плоть внутри и не повредив кожу снаружи, и отделил, разрезал, надрезал и обрезал бы все соединительные ткани, сухожилия и связки между плотью и кожей. Если бы, отделив, разрезав, надрезав и обрезав их, сняв наружную кожу, надев её на ту корову, он сказал бы: "Вот эта корова на самом деле соединена с этой кожей"; разве верно, сестры, бы он это сказал? – Конечно, нет, господин. – Почему? – Ведь тот умелый мясник или его подмастерье, забив корову, острым резаком разрезал бы её, не повредив плоть внутри и не повредив кожу снаружи, и отделил, разрезал, надрезал и обрезал бы все соединительные ткани, сухожилия и связки между плотью и кожей. Отделив, разрезав, надрезав и обрезав их, сняв наружную кожу, надев её на ту корову, хоть он и говорил бы: "Вот эта корова на самом деле соединена с этой кожей"; всё же эта корова отделена от этой кожи. |
Seyyathāpi, bhaginiyo, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṃ vadhitvā tiṇhena govikantanena gāviṃ vikanteyya anupahacca antaraṃ maṃsakāyaṃ anupahacca bāhiraṃ cammakāyaṃ. Yaṃ yadeva tattha antarā vilīmaṃsaṃ antarā nahārū antarā bandhanaṃ taṃ tadeva tiṇhena govikantanena sañchindeyya saṅkanteyya sampakanteyya samparikanteyya. Sañchinditvā saṅkantitvā sampakantitvā samparikantitvā vidhunitvā bāhiraṃ cammakāyaṃ teneva cammena taṃ gāviṃ paṭicchādetvā evaṃ vadeyya: ‘tathevāyaṃ gāvī saṃyuttā iminā cammenā’ti; sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Taṃ kissa hetu”? “Asu hi, bhante, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṃ vadhitvā tiṇhena govikantanena gāviṃ vikanteyya anupahacca antaraṃ maṃsakāyaṃ anupahacca bāhiraṃ cammakāyaṃ. Yaṃ yadeva tattha antarā vilīmaṃsaṃ antarā nahārū antarā bandhanaṃ taṃ tadeva tiṇhena govikantanena sañchindeyya saṅkanteyya sampakanteyya samparikanteyya. Sañchinditvā saṅkantitvā sampakantitvā samparikantitvā vidhunitvā bāhiraṃ cammakāyaṃ teneva cammena taṃ gāviṃ paṭicchādetvā kiñcāpi so evaṃ vadeyya: ‘tathevāyaṃ gāvī saṃyuttā iminā cammenā’ti; atha kho sā gāvī visaṃyuttā teneva cammenā”ti. |
|
– Эта притча, сестры, приведена мной для разъяснения. Вот её смысл: "плоть внутри" представляет собой шесть внутренних сфер; "кожа снаружи" представляет собой шесть внешних сфер; "соединительная ткань, сухожилия и связки между плотью и кожей" представляют собой восторженную страсть; "острый резак" представляет собой благородную мудрость, которая отделяет, разрезает, надрезает и обрезает все пороки, путы и узы между внутренними и внешними сферами.
|
“Upamā kho me ayaṃ, bhaginiyo, katā atthassa viññāpanāya ayamevettha attho. ‘Antarā maṃsakāyo’ti kho, bhaginiyo, channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ; ‘bāhiro cammakāyo’ti kho, bhaginiyo, channetaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ; ‘antarā vilīmaṃsaṃ antarā nahārū antarā bandhanan’ti kho, bhaginiyo, nandīrāgassetaṃ adhivacanaṃ; ‘tiṇhaṃ govikantanan’ti kho, bhaginiyo, ariyāyetaṃ paññāya adhivacanaṃ; yāyaṃ ariyā paññā antarā kilesaṃ antarā saṃyojanaṃ antarā bandhanaṃ sañchindati saṅkantati sampakantati samparikantati. |
|
– Сестры, есть семь предпосылок Постижения, развив и доведя которые до совершенства, монах, устранив влечения (āsavā), познав и увидев своими глазами наблюдаемую Дхамму, достигнув лишенного влечений освобождения разума и освобождения мудрости, пребывает в нем. Какие именно семь? При этом, сестры, монах развивает памятование (sati) как предпосылка Постижения, с помощью различения, бесстрастия и прекращения приходя к оставлению; развивает исследование умственных качеств (dhammavicaya) как предпосылка Постижения, с помощью различения, бесстрастия и прекращения приходя к оставлению; развивает настойчивость (vīriya) как предпосылка Постижения, с помощью различения, бесстрастия и прекращения приходя к оставлению; развивает восторг (pīti) как фактор Постижения, с помощью различения, бесстрастия и прекращения приходя к оставлению; развивает расслабление (passadhi) как предпосылка Постижения, с помощью различения, бесстрастия и прекращения приходя к оставлению; развивает сосредоточение (samādhi) как предпосылка Постижения, с помощью различения, бесстрастия и прекращения приходя к оставлению; развивает беспристрастное наблюдение (upekkhā) как предпосылка Постижения, с помощью различения, бесстрастия и прекращения приходя к оставлению. Вот каковы, сестры, семь предпосылок Постижения, развив и доведя которые до совершенства, монах, устранив влечения, познав и увидев своими глазами наблюдаемую Дхамму, достигнув лишенного влечений освобождения разума и освобождения мудрости, пребывает в нем.
|
Satta kho panime, bhaginiyo, bojjhaṅgā, yesaṃ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Katame satta? Idha, bhaginiyo, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti …pe… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti … pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti … passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti … samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti … upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Ime kho, bhaginiyo, satta bojjhaṅgā yesaṃ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti. Atha kho āyasmā nandako tā bhikkhuniyo iminā ovādena ovaditvā uyyojesi: “gacchatha, bhaginiyo; kālo”ti. Atha kho tā bhikkhuniyo āyasmato nandakassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṃ nandakaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho tā bhikkhuniyo bhagavā etadavoca: “gacchatha, bhikkhuniyo; kālo”ti. Atha kho tā bhikkhuniyo bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu. |
|
Тогда почтенный Нандака, наставив этим наставлением тех монахинь, отослал их: "Идите, сестры; пора". И вот те монахини, обрадованные и удовлетворенные сказанным почтенным Нандакой, встав с сидений, выразив почтение и обойдя слева направо почтенного Нандаку, подошли к Благословенному; подойдя и выразив почтение Благословенному, они стали сбоку. Тем стоящим сбоку монахиням Благословенный сказал: "Идите, монахини; пора". Тогда те монахини, выразив почтение и обойдя слева направо Благословенного, ушли. Как только монахини ушли, Благословенный обратился к монахам: – Подобно тому, монахи, как в пятнадцатый лунный день у большинства людей нет никаких сомнений и колебаний в том, неполная ли луна или полная, ведь луна полная; точно так же, монахи, эти монахини обрадованы наставлением Нандаки по Дхамме, и их намерение исполнено. Монахи, даже самая последняя из этих пятисот монахинь - вошедшая в поток (sotapanna), не подлежащая несчастливым перерождениям, определенно достигающая Постижения. Так сказал Благословенный. Радостные, монахи восхитились сказанному Благословенным. |
Atha kho bhagavā acirapakkantīsu tāsu bhikkhunīsu bhikkhū āmantesi: “seyyathāpi, bhikkhave, tadahuposathe paṇṇarase na hoti bahuno janassa kaṅkhā vā vimati vā: ‘ūno nu kho cando, puṇṇo nu kho cando’ti, atha kho puṇṇo cando tveva hoti; evameva kho, bhikkhave, tā bhikkhuniyo nandakassa dhammadesanāya attamanā ceva paripuṇṇasaṅkappā ca. Tāsaṃ, bhikkhave, pañcannaṃ bhikkhunisatānaṃ yā pacchimā bhikkhunī sā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā”ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Nandakovādasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ. |